Mercosur bez histerii. Co naprawdę czeka polskie rolnictwo?

Polska debata o umowie handlowej UE–Mercosur przypomina sinusoidę między paniką a bagatelizowaniem problemu. Jedni mówią o „zalewie taniej, toksycznej żywności”, inni – że rolnicy protestują z chciwości.

Eksperci studzą emocje: Zagrożenia są, ale wizja upadku rolnictwa to mit. Rozmowa z prof. Wawrzyńcem Czubakiem i dr. Łukaszem Ambroziakiem pokazuje, że są sektory, które odczują presję konkurencyjną, ale nie ma mowy o załamaniu bezpieczeństwa żywnościowego czy upadku polskiego rolnictwa. Za to jest mowa o szansach, których w debacie publicznej prawie nikt nie dostrzega. 

Polska żywność stoi eksportem – i to się nie zmieni 

40% wartości polskiej produkcji rolnej trafia za granicę. Bez eksportu – mówi prof. Czubak – „polskie rolnictwo nie mogłoby się rozwijać”. Popyt krajowy jest nasycony: jemy tyle, ile chcemy, a liczba ludności nie rośnie. Dlatego rozwój sektora zależy od rynków zewnętrznych. 

Unia Europejska również jest globalnym gigantem eksportu żywności – największym na świecie pod względem wartości. I to właśnie produkty wysokoprzetworzone, a nie surowce, są jej przewagą. 

Czy Mercosur zaleje Europę tanim mięsem? Nie. I to z kilku powodów 

W debacie publicznej dominuje narracja o „zalewie wołowiny i drobiu z Ameryki Południowej”. Eksperci prostują: 

• kontyngenty są niewielkie, a ich zwiększanie rozłożone na lata, 
• większość importu z Mercosuru już dziś trafia do UE, 
• istnieją mechanizmy ochronne, które pozwalają przywrócić cła, jeśli import wzrośnie o 5% lub ceny spadną o 5%. 

Dr Ambroziak podkreśla, że nawet obecne kontyngenty na drób wykorzystywane są tylko w połowie – nie dlatego, że Europa nie może przyjąć więcej, ale dlatego, że… nie ma na to popytu. 

Zagrożenia? Tak. Katastrofa? Nie 

Najbardziej narażone sektory to: wołowina, drób, cukier i etanol. Ale – jak mówi prof. Czubak – „to nie jest tak, że Mercosur zdewastuje polskie rolnictwo”. Konkurencja będzie odczuwalna, ale nie oznacza to upadku produkcji. Zwłaszcza że część importu z Mercosuru jest… niezbędna, by polskie rolnictwo działało. 

Bez soi z Ameryki Południowej nie byłoby polskiego drobiu 

To jeden z najbardziej przemilczanych faktów. Polska sprowadza rocznie ok. 3 mln ton śruty sojowej – głównie z Mercosuru. Bez niej nie bylibyśmy największym producentem drobiu w UE i nie bylibyśmy liczącym się producentem wołowiny i wieprzowiny. 

Co więcej, jest to soja GMO – i choć formalnie obowiązuje zakaz jej importu, rząd co kilka lat wprowadza moratorium, bo… bez niej produkcja zwierzęca by się załamała. 

Gdzie są szanse? W produktach, których nie umiemy promować 

Eksperci wskazują, że Polska powinna inwestować w sery i galanterię mleczną, wyroby czekoladowe i cukiernicze, żywność funkcjonalną, polskie wódki z oznaczeniami geograficznymi. 

Ale kluczowy problem jest inny: brak rozpoznawalnych polskich marek żywnościowych na świecie. Włosi mają parmezan, Francuzi – camembert, Hiszpanie – jamón. A Polska? „Koniec rzędem temu, kto wskaże pięć polskich marek znanych globalnie” – mówi prof. Czubak. 

Rolnicy: co robić? 

Wskazówki ekspertów: stawiać na współpracę z przetwórstwem, dostarczać duże, stabilne partie surowca, integrować się w grupy producenckie, budować jakość i powtarzalność i wspierać rozwój marek premium. 

Nie ma przyszłości w konkurowaniu pszenicą czy kukurydzą z gigantami z Ameryki Południowej. Przyszłość jest w produktach przetworzonych i wysokiej jakości. 

Reset Obywatelski

Bez kompromisów i bez cenzury. Tworzone tak przez dziennikarzy, jak i odbiorców, bo medium obywatelskie musi być interaktywne. Burzymy czwartą ścianę między dziennikarzami a odbiorcami.

Patronite.plJakub Wiech 292 patronów 7971 zł miesięcznie Wyjaśniam największe zawiłości energetyki w prosty i przystępny sposób.

Bezpieczeństwo żywnościowe absolutnie nie jest zagrożone 

Scenariusz, w którym Polska przestaje produkować żywność i uzależnia się od importu z Mercosuru, eksperci określają jako „niedorzeczny”. Kontyngenty są zbyt małe, a europejskie mechanizmy ochronne – zbyt silne. 

Mniej strachu, więcej strategii 

Umowa z Mercosurem nie jest ani zbawieniem, ani katastrofą. Jest wyzwaniem – szczególnie dla części branż – ale też szansą, jeśli Polska zacznie: budować marki, inwestować w przetwórstwo, edukować konsumentów i stawiać na jakość, a nie masę. Jak podsumowuje prof. Czubak: 

„Globalizacji nikt nie zatrzyma. Pytanie nie brzmi, czy się otworzymy, tylko jak mądrze to zrobimy.”